2007 Nüfus Sayım Verileri

2007 yılında yapılan nüfus sayım verilerine ulaşmak için tıklayın

Tarihi Adi Nereden Geliyor?

Tarih kaynaklarina göre ilimiz bilinen en eski yerlesme merkezi Astakos'tur. Milattan önce sekizinci yüzyil sonralarinda Megarlilar tarafindan kurulmus bir kolonidir. Bazi tarihçilere göre bu sehri Astlar kurmus, sonradan bölgeye gelen Megarlilar sehre "Astlarin köyü anlamina gelen Astakos" adini vermislerdir. Baska bir söylenceye göre yörede bol istakoz bulundugu için sehre Astakoz adi verilmistir. Ayrica Astakos, bu sehri kura kisinin adi oldugu da söylenir. Misir Firavunlarindan milattan önce 2800 yillarinda yasamis olan Seostros, "Sit" ordularina bu yörede yenildigi yazar. Milattan önce 1927 tarihinde Üçüncü Ramses'e ait yazida bütün Anadolu'yu. Sit ülkesini aldigi kaydedilir. Bu sit ülkesi, Izmit ve çevresidir. Sitler bir süre sonra Dördüncü Ramses'in Izmit çevresinde bozguna ugratarak vatanlarini düsmanda kurtarmislardir. Bu olaylar bize Izmit çevresinde Megarlilardan iki bin yil önce uygar kavimlerin yasadigini gösterir. Söylencelere göre Izmit yöresinde yasamis en eski kavimler Sit'ler Amazon'lar ve Ast'lardir. Milattan önce üçüncü yüzyilda Biritanya krali Birinci Nikomedes bu yöreye yerlesmeye karar verince Iskender'in komutanlarindan Lizimakhoz'un harabeye çevirdigi Astakos sehrinin karsisina yeni bir sehir kurmus ve ona Nikomedye (Nicomedia) adini vererek kralligina baskent yapmistir. Nikomedya adi Araplar ve Selçuklular döneminde Nikumidiya'ya dönüsmüs, Osmanlilarin Kurulus Döneminde Iznikomid, bir süre sonra Iznikmid olmustur. Türkçe eserlerde Iznikmid seklinde yazilan sehrin adi halk tarafindan kisaltilarak Izmid'e çevrilmis, sonunda bu günkü yazilisi ile "Izmit" seklini almistir. 11 Subat 1922'de Izmit sancaginin adi "Kocaeli" Sancagi"na çevrilmistir. Kocaeli adi, on dördüncü yüzyil baslarinda Osman ve Orhan Gazi döneminde ilimiz topraklarinin büyük bölümünü savasla Osmanli Devletine kazandiran ünlü kumandan Akçakoca Bey' adindan kaynaklanmaktadir.

 

Milattan Önce Ilimiz

Iznik Gölünün kuzeyinde yapilan arastirma ve kazilarda elde edilen buluntulara göre ilimiz sinirlari içinde ilk yerlesmelerin Bakir çaginda basladigi tahmin edilmektedir. Cografyaci Strabon'un yazdigina göre Sakarya Irmagi ile Istanbul Bogazi arasindaki bölgeye milattan önce 1200-800 yillari arasinda Ege göç kavimleri Bebrikler, Misler ve Bitinler yerlesmislerdir. Bu bölgeye Bitinya adini almadan önce Bebrikya deniyordu. Bebrikler, friglerin bir koludur. Megarlilar milattan önce 712'de Ege Denizinden gelerek Izmit'in bulundugu yerde Astakos sehrini kurdular. Daha sonra Lidyalilar Kral Kroissos zamaninda önemli bir ticaret sehri olan Astakos'u aldilar. Lidya Devleti milattan önce 546'da Preslerin saldirisina ugradi. Astakos sehri Pres Imparatoru Birinci Dareios'un Kuzey Trakya Seferi sirasinda Pers ordusunun üslerinden biri oldu. Iskender'in Bitinya üzerine gönderdigi Kalas adli komutan, Bitinyali önder Bas tarafindan yenilgiye ugratildi. Iskender ayrica Bitinya üzerine gitmedi. Bas'in ölümünden sonra milattan önce 326 yilinda Bitinyalilar, Bas'in yerine geçen oglu Zipotes zamaninda bagimsizliklarini ilan ederek Bitinya Kralligini kurdular. Iskender'in eski komutanlarindan Lizimakhos üç defa Bitinya'ya saldirdiysa da basarili olamadi. Bu arada Astakos'u yakip yikti harabeye çevirdi. Zipotes'in ölümünden sonra yerine büyük oglu Nikomedes geçti. _self Avrupa'dan gelen Galatlara Trakya'dan Anadolu'ya geçme çagrisinda bulundu. Milattan önce 278 yilinda Galatlar Anadolu'ya geçince her yani yagmaladilar. Bitinya halki ile topraklari bu yagma ve yikimdan büyük zarar gördü. Astakos sehri iyice harabeye döndü. Nikomedes, koloni sehri Astakos'un karsisinda yeni bir sehir kurdu ve Nikomedia adini vererek Bitinya kralliginin baskenti yapti.

Selçuklular,Romalilar,Bizanslilar Döneminde Ilimiz

SELÇUKLULAR DÖNEMI:
1087 yilinda Izmit Anadolu Selçuklularinin eline geçti Kutalmisoglu Süleymansah'in kurdugu Anadolu Selçuklu Devleti topraklarina katildi. 1097 yilinda önce Izmit, sonra iznik Haçlilarin eline geçti. 1204-1207 yillari arasinda Izmit Latin isgali dönemini yasadi. 1261 yilina kadar Izmit Türkler, Latinler ve Bizanslilar arasinda birkaç kere el degistirdi.

ROMALILAR DÖNEMI:
Romalilar Bitinya sehirlerine önce ekonomik sebeblerle yerlestiler. Bunu askeri istilalar izledi. Bu arada Bergama Kralligi ordularinin saldirisina ugrayan sehir, Kral Prusias devrinde Annibal'e siginma hakkini tanidi ve kabul etti. (M.Ö 148) O sirada Bitinya Roma egemenligi altina girmis bulunuyordu. Midridat Seferinde Roma'ya sadik bir müttefik olan Üçüncü Nikomed, milattan önce 74 yilinda ülkesini bu devlete bagisladi. Nikomedia, Roma'nin bir eyalet merkezi oldu. Romalilar Nikomedia'yi imar ettiler, gelistirdiler. Sehir 258 yilinda Gotlar'in 284 yilinda Iran ordularinin saldirisina ugradi, yakilip yikildi. Diocletianus Nikomedia'yi kendisine baskent yapmak istedi, burada bir çok büyük insaata basladi. 358 ve 362 yillarindaki depremler sehri harabeye çevirdi.

BIZANSLILAR DÖNEMI:

Milattan sonra 395 yilinda Roma Imparatorlugu ikiye ayrilinca Anadolu gibi Kocaeli de Bizans Imparatorlugu payina düstü. Diocletianus'tan sonra altinci yüzyilda Justianus'tan sonra sehir Orhan Gazi'nin eline düsünceye kadar bakimsiz kaldi, acili günler yasadi.

 

Osmanlilar Döneminde Yasananlar

Osman Gazi'nin oglu Orhan Bey, 1321'de Mudanya'yi 1323'te Akyazi'yi aldi. Bu sirada Osmanli ordulari Bursa'yi kusatmis, sehri almaya çalisiyorlardi. Orhan Bey, Babasinin silah arkadaslari Akçakoca, Gazi Abdurrahman, Karamürsel, Konur Alp gibi beyleri yeni yerler almakla görevlendirdi. Orhan Gazi 1326'da Bursa'yi aldi. Akçakoca Bey Sapanca Gölü tarafindaki Palanga'yi alarak burasini kendisine merkez yapti. Daha sonra Kandira'yi ve diger bazi kaleleri ele geçirdi. Bu çevreye sonradan Akçakoca'nin adindan ötürü Kocaeli denildi. Aydos Kalesiyle Samandira Gazi Abdurrahman ile Konur Alp tarafindan alindi. Kara Mürsel de iskale'yi zapt ederek bu kasabaya kendi adini vermis, Türklerin Izmit Körfezinin güney kiyilarina yerlesmesini saglamistir. Karamürsel 1324 yilinda, Kandira 1326'da, Izmit 1337 yilinda kesin olarak Osmanlilarin eline geçmisti. Kara Mürsel Bey ele geçen kiyilarin korunmasi için bir donanma kurmustur. Türk ordularinin Kocaeli yarimadasindaki kaleleri alarak Istanbul'a yaklasmalari üzerine Bizanslilar 1329'da Orhan Gazi'nin üzerine yürüdü. Darica ile Eskihisar arasinda yapilan savasta Bizanslilar yenildi. Yardim umudu kalmayan Iznik Türklere teslim oldu. 1331 yilinda Izmit kusatildi. Bizans Imparatorlugu sehrin yardimina kosunca Orhan Gazi kusatmayi kaldirdi. Bu arada yakinindaki kalelerin büyük bir bölümü Orhan Gazi'ye kendiliklerinden teslim oldular. Izmit yeniden kusatildi ve 1337 yilinda ele geçirildi. Ankara Savasindan sonra 1402 yilinda Timur'un askerleri 10 000 kisilik bir ordu ile Izmit'i kusatmis, daha sonra Gelibolu'da yapilan bir anlasma ile Kocaeli yöresi Bizanslilara birakilmistir. Izmit önce Musa Çelebi tarafindan Bizanslilardan geri alindi. Musa Çelebi'nin Mehmet Çelebi'ye yenilmesi üzerine 1423'te Izmit Osmanli egemenligine geçmis oldu. Mehmet Çelebi, kardesini destekleyen Bizanslilarla iyi geçiniyordu. Bu yüzden Izmit ve çevresi bir süre daha Bizans etkisi devam etti. Ancak 1419'da Gazi Timurtasoglu Umur Bey, Hereke, Gebze, Pendik, Kartal gibi kasabalarla beraber Izmit'i Bizanslilardan kesin olarak geri aldi. 1420 yilinda Çelebi Mehmet (Birinci Mehmet), Bayezit Pasa'yi Izmit sancakbeyligine atadi. Izmit'in ilk sancak beyi Orhan Gazi'nin büyük oglu Gazi Süleyman Pasa'dir. Izmit önceleri Anadolu Eyaletine bagli bir sancakti. Yavuz Sultan Selim zamaninda Hersekzade Ahmet Pasa Karamürsel'deki, Deftardar Abdüsselam Efendi de izmitteki tersaneleri onartarak çalisir duruma getirdiler. Daha sonra Izmit Tersane birkaç kere onarim gördü. Ikinci Abdülhamid döneminde bagimsiz sancak olan Izmit'in ilk mutasarrifi Selim Sirri Pasa'dir. Izmit Bagimsiz kazalari (Ilçeleri) Yalova, Karamürsel, Adapazari, Kandira ve Geyve idi. Daha sonra Iznik de Izmit Mutasarrifligina baglandi.

Kurtulus Savasinda Ilimiz

Birinci Dünya Savasindan sonra Mondros Mütarekesi geregince Yavuz Savas gemimizin Izmit Körfezinde ali koyulmasi bahane ederek Ingilizler 6 Temmuz 1920'de Izmit'e asker çikardilar. Hükümet Konagi Isgal kuvvetlerinin karargahi oldu. Konagin bahçesine, Saat Kulesi çevresine ve baska yerlere toplar yerlestirdiler, sehrin çevresini tel örgülerle çevirdiler. Sivas Kongresinden sonra Izmit'te isgale karsi direnis teskilati olarak Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin Izmit Subesi Kuruldu. Diger bir teskilat da 13 Kasim 1919'da Istanbul'a kurulan Gizli Karakol Cemiyeti Kocaeli Grubu idi. Bu grubun asil amaci Rum Mavrimira Cemiyeti'nin Kocaeli yöresindeki ayrilikçi etkiliklerini önlemekte. 23 Ekim 1920'de Ingilizlerin korumasi altinda Yunanlilar Karamürsel'i isgal ettiler. Kasabada yakin köylerde dükkanlari, evleri yagmaladilar. Ancak Mevlüt Efendinin yönettigi Kuvayi Milliye yogun direnisi karsisinda saldirilarini yayginlastirilamadan kasabaya dönmek zorunda kaldilar. 26 Ekim 1920'de Ingilizler Izmit'i Yunanlilara teslim ederek ayrildilar. 27 Ekim 1921'de 11 ay 22 gün isgalden sonra Izmit Ankara Hükümeti tarafindan geri alindi. Izmit'in geri alinmasindan sonra Türk birlikleri köyleri yakip yikarak kiyi boyunca kaçan Yunanlilarin pesine düstüler ve Karamürsel yönünde ilerlediler. 4 Temmuz 1921'de Karamürsel Türk birliklerinin eline geçti. Yunanlilar gemilere binip çekilmeden önce halkin büyük bölümünü kiliçtan geçirmis. Kasabanin hemen her yerini atese vermislerdi. Temmuz 1921 sonralari dogru Izmit ve Karamürsel'le birlikte Degirmendere ve Kandira da Türk askerleri tarafindan kurtarilmistir. Gebze'nin kurtulusu ise 17 Ekim 1922'de Nurettin Pasa'nin yönettigi Birinci Ordu tarafindan gerçeklestirilmistir. Izmit'te her yil 28 Haziran Kurtulus Günü törenlerle kutlanir. Atatürk 19 Haziran 1922'de Izmit'te Türk dostu Fransiz yazari Claude Farrere'le görüsmüsdür.

Cumhuriyet Dönemi Kocaelisi

Cumhuriyet Döneminde Kocaeli, özellikle sanayilesme alaninda en çok gelisen illerimizden biridir. Bunun baslica nedeni Istanbul'a komsu olusudur. 1924 yilinda Gölcük'te ilk kagit üretim tesisi olan Izmit Kagit Fabrikasi açildi. 1944'te Izmit'e ikinci selüloz ve Kagit Fabrikasi açildi. SEKA tesisleri 1954, 1957 ve 1959'da genisletildi. Böylece günümüze kadar deva eden hizli bir sanayilesme ile Kocaeli Türkiye'nin ileri düzeyde sanayi bölgesi durumuna geldi. Buna paralel olarak ilçeler büyüdü, köyler, kirsal alanlar, sayfiyeler sehir görünümünü kazandi.Kocaeli ili Türkiye'nin sanayi merkez oldu.